{"id":9350,"date":"2024-02-13T14:18:42","date_gmt":"2024-02-13T14:18:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.natureconservation.wales\/?p=9350"},"modified":"2024-02-13T14:18:44","modified_gmt":"2024-02-13T14:18:44","slug":"diweddariad-ar-brosiect-britheg-y-gors-rhagfyr-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/diweddariad-ar-brosiect-britheg-y-gors-rhagfyr-2023\/","title":{"rendered":"Diweddariad ar Brosiect Britheg y Gors Rhagfyr 2023"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n

Mae dros flwyddyn wedi mynd heibio ers ein diweddariad diwethaf ar brosiect atgyfnerthu poblogaeth Britheg y Gors ac mae llawer wedi digwydd ers hynny, ar Gomin Llantrisant ac yn y corlannau magu yn yr Ardd Fotaneg Genedlaethol. Yn y diweddariad diwethaf roedden ni ar fin dechrau rhyddhau’r sypiau nesaf o lindys ar y comin. Casglodd staff a gwirfoddolwyr Wild Cymru lindys yn ofalus oddi ar y planhigion Tamaid y Cythraul yn y corlannau magu a\u2019u trosglwyddo i gorlannau bach yn barod i\u2019w cludo i\u2019r Comin.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n

Mae’r prosiect atgyfnerthu yn rhan o strategaeth dirwedd ehangach sy’n gobeithio gweld mwy o ardaloedd o gynefin mewn cefn gwlad ehangach mewn cyflwr da ar gyfer Britheg y Gors a rhywogaethau eraill. <\/p>\n\n\n\n

Un elfen o’r strategaeth yma yw sicrhau rheolaeth addas ar ardaloedd o laswelltir corsiog (pori gan wartheg yn ddelfrydol). Y nod yw cael strwythur y cynefin yn iawn (ddim yn rhy dal, ddim yn rhy fyr) ond mewn rhai achosion mae angen help llaw ar y safleoedd os nad oes ganddyn nhw niferoedd da o blanhigion Tamaid y Cythraul. <\/p>\n\n\n\n

Ymwelwyd ag un safle o\u2019r fath yn Rhondda Cynon Taf ddiwedd 2022 gyda staff a myfyrwyr o Goleg Pen-y-bont ar Ogwr. Fe aethon ni ati i blannu cannoedd o eginblanhigion Tamaid y Cythraul yn y gobaith y byddent yn sefydlu ac yn dechrau gwneud y safle yn addas ar gyfer Britheg y Gors. Fe wnaethin ni ymweld \u00e2\u2019r safle eto ddiwedd yr haf 2023 i weld y Tamaid y Cythraul yn gwneud yn dda a strwythur y cynefin yn gwella hefyd.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/span>\"\"
\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Ellyn yn hel lindys o gorlan fagu.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n
\n
\n
<\/span>\"\"
\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Delwedd thermol o lindys torheulo.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n

Mae diwedd yr hydref a\u2019r gaeaf yn gyfnod tawel yn draddodiadol i\u2019r prosiect gan fod y lindys wedi dechrau gaeafgysgu yn y corlannau magu ac allan ar y comin. Maen nhw\u2019n creu gwe drwchus i lawr yn isel mewn llystyfiant twmpathog (neu yn y gwair sy\u2019n cael ei ddarparu yn y corlannau magu) ac yn aros yno tan ddyddiau heulog cyntaf y gwanwyn cynnar.<\/p>\n\n\n\n

Bydd y lindys yn dod allan i dorheulo yn gynnar yn y flwyddyn nesaf – fel arfer tua diwedd mis Chwefror \/ dechrau mis Mawrth ond, os yw’r haul yn ddigon cryf, byddant yn dod allan yn gynharach i dorheulo ar lystyfiant. Eleni roedd y rhai cyntaf welson ni yn y corlannau magu wedi dod i\u2019r golwg ddiwedd mis Ionawr ac fe wnaethon ni ddechrau gweld mwy a mwy yn y corlannau ac wedyn ar y Comin yn ystod yr wythnosau nesaf.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n

Rhyddhawyd mwy o\u2019r lindys yma drwy gydol y gwanwyn gan ein bod ni eisiau gwagio\u2019r corlannau er mwyn cael gwared ar y risg o fewnfridio\u2019r unigolion oedd ar \u00f4l. Fe gawson nhw eu gosod mewn ardaloedd o gynefin da heb unrhyw lindys wedi\u2019u rhyddhau ynddyn nhw hyd yma.<\/p>\n\n\n\n

<\/span>\"\"
\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Lindys Britheg y Gors yn y gwanwyn.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n

<\/p>\n\n\n\n

Wrth i’r haf fynd yn ei flaen roedd staff a gwirfoddolwyr Wild Cymru yn ymweld \u00e2’r Comin yn rheolaidd i fonitro dosbarthiad y gl\u00f6ynnod byw. Mae\u2019n wefr o hyd, gweld y boblogaeth newydd yn ymledu\u2019n araf ar draws y Comin.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
<\/span>\"\"
\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Gwirfoddolwyr yn rhyddhau lindys ar Gomin Llantrisant.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Rhyddhawyd y lindys olaf ym mis Gorffennaf 2023, yn fuan ar \u00f4l hyn, dechreuodd Carys Romney, ynghyd \u00e2 phlant o\u2019r ysgol gynradd leol, gasglu hadau Tamaid y Cythraul o safleoedd cyfagos, fel y llynedd. Mae\u2019r hadau yma wedi cael eu cludo i Goleg Pen-y-bont ar Ogwr i\u2019w tyfu ymlaen yn eu hadran Garddwriaeth, gyda\u2019r myfyrwyr yn defnyddio amodau tyfu gwahanol i asesu\u2019r ffyrdd gorau o gael cymaint \u00e2 phosib o Damaid y Cythraul. Bydd hwn eto’n cael ei ddefnyddio i lenwi\u2019r corlannau magu yn ogystal \u00e2 gwella\u2019r cynefin glaswelltir corsiog yn yr ardal.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
<\/span>\"\"
\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Plant ysgol yn casglu hadau Tamaid y Cythraul.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/span>\"\"
\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Tamaid y Cythraul yn ffynnu yng Ngholeg Pen-y-bont.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Cynhaliwyd arolygon gwe larfal yn gynnar ym mis Medi i weld pa mor dda roedden nhw\u2019n gwneud a pha mor bell roedden nhw wedi lledaenu. Eto fe gawson ni fwy na 100 o weoedd larfal, ychydig llai na’r flwyddyn flaenorol ond yn parhau i fod yn ganlyniad gwych; mae’r tywydd wedi arwain at flwyddyn wael i bryfed yn gyffredinol.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
<\/span>\"\"
\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Gwe larfal Britheg y Gors ar Gomin Llantrisant.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/span>\"\"
\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Gweoedd larfal ar Gomin Llantrisant yn 2023.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Adeg ysgrifennu\u2019r diweddariad yma (Rhagfyr 2023) mae Wild Cymru ar hyn o bryd yn cyflwyno cais am drwydded i gasglu criw arall o lindys ar gyfer y ddwy flynedd nesaf o fagu mewn caethiwed. Os byddwn yn llwyddiannus, byddwn yn asesu pa safleoedd sydd \u00e2 phoblogaethau digon gwydn i ganiat\u00e1u casglu nifer bach o lindys ym mis Mawrth 2024.<\/p>\n\n\n\n

Unwaith eto, heb gefnogaeth cyllidwyr, gwirfoddolwyr, partneriaid y prosiect a phlant ysgol lleol a myfyrwyr coleg, ni fyddem wedi gallu cyrraedd y pwynt hwn, felly diolch i chi i gyd am eich cefnogaeth barhaus.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mae dros flwyddyn wedi mynd heibio ers ein diweddariad diwethaf ar brosiect atgyfnerthu poblogaeth Britheg y Gors ac mae llawer wedi digwydd ers hynny, ar Gomin Llantrisant ac yn y corlannau magu yn yr Ardd Fotaneg Genedlaethol. Yn y diweddariad diwethaf roedden ni ar fin dechrau rhyddhau’r sypiau nesaf o lindys ar y comin. Casglodd […]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":777,"featured_media":9344,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":6,"footnotes":""},"categories":[266,268],"tags":[123],"class_list":["post-9350","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-habitat-restoration-cy","category-marsh-frit-cy","tag-marsh-fritillary-cy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9350","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/777"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9350"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9350\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9344"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9350"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9350"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}