{"id":9377,"date":"2024-02-13T15:48:39","date_gmt":"2024-02-13T15:48:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.natureconservation.wales\/project\/amman-valley-linc-pied-flycatcher-monitoring\/"},"modified":"2025-11-06T14:24:52","modified_gmt":"2025-11-06T14:24:52","slug":"amman-valley-linc-pied-flycatcher-monitoring","status":"publish","type":"project","link":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/prosiectau\/amman-valley-linc-pied-flycatcher-monitoring\/","title":{"rendered":"Dyffryn Aman: Monitro Gwybedog Brith"},"content":{"rendered":"\n

Mae INCC wedi bod yn adeiladu ac yn gosod bocsys nythu yn eu lle ar gyfer y Gwybedog Brith yn Nyffryn Aman mewn nifer o goetiroedd amrywiol. <\/h2>\n\n\n\n

Mae hyn fel rhan o ymrwymiad INCC i gydnabod Dyffryn Aman fel tirwedd o bwysigrwydd i gadwraeth natur.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"
Gwybedog Brith gwryw yn Nyffryn Aman<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

<\/p>\n\n\n\n

Mae’r Gwybedog Brith (Ficedula hypoleuca<\/em>) yn aderyn eiconig yng Nghymru heb fod yn fwy na’r Pila Gwyrdd (Spinus spinus<\/em>) ac yn pwyso rhwng 10g a 15g. Aderyn mudol yr haf ydi\u2019r Gwybedog Brith sy\u2019n ymweld \u00e2\u2019n glannau ni ac yn gwneud siwrnai anhygoel yr holl ffordd o Orllewin Affrica i fagu yn ein coetiroedd derw aeddfed.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Mae’r Gwybedog Brith yn cyrraedd Dyffryn Aman tua diwedd mis Ebrill ac yn dechrau sefydlu tiriogaethau a dod o hyd i gymar. Mae\u2019n nythu mewn tyllau naturiol mewn coed yn aml, ond yn cymryd at focsys nythu yn rhwydd hefyd. Unwaith y bydd wedi paru, mae’r aderyn yn gwneud nyth si\u00e2p cwpan o risgl Gwyddfid a mwsogl ac yn dodwy rhwng 5 a 9 o wyau glas golau. Erbyn diwedd yr haf, bydd y Gwybedog Brith wedi magu cywion ac yn barod i deithio ar ei siwrnai yn \u00f4l i Orllewin Affrica.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Cynefin y Gwybedog Brith mewn yn Nyffryn Aman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Er gwaethaf ei statws eiconig, mae poblogaeth y Gwybedog Brith yn y DU wedi dirywio fwy na 50% ers 1995 (Baillie et al. 2014). Mae bellach ar Restr Goch yr Adar o Bryder Cadwraethol yn y DU (Eaton et al. 2015). <\/h4>\n\n\n\n

Nid yw’r dirywiad wedi’i ddeall yn llawn eto a gall fod oherwydd nifer o ffactorau integredig gan gynnwys colli cynefin, mudo a newid yn yr hinsawdd. Mae newid yn yr hinsawdd yn achosi diffyg cyfateb o ran faint o fwyd sydd ar gael pan mae\u2019r cywion yn hedfan y nyth (BTO 2019). Mae hyn yn golygu bod y Gwybedog Brith yn rhy hwyr yn aml i fanteisio i\u2019r eithaf ar y niferoedd mawr o bryfed sydd eu hangen i fagu eu cywion.<\/p>\n\n\n\n

Yng ngwanwyn 2019, gyda chefnogaeth Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, perchnogion tir a gwirfoddolwyr lleol, gosododd INCC gyfanswm o 145 o focsys nythu yn eu lle. Adeiladwyd y bocsys pren pwrpasol gan wirfoddolwyr a\u2019u gosod mewn pum coetir gwahanol ledled Dyffryn Aman. Adeiladwyd y bocsys pren pwrpasol gan wirfoddolwyr a\u2019u gosod mewn pum coetir gwahanol ledled Dyffryn Aman. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Gwirfoddolwyr cymunedol o Ddyffryn Aman yn gwneud bocsys nythu’r Gwybedog Brith<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Cyn y prosiect, nid oedd unrhyw gofnodion biolegol ar gyfer y Gwybedog Brith yn bodoli yn Nyffryn Aman. Datgelodd gwaith monitro ar ddau o\u2019r pum coetir yn y dyffryn yn 2019 gyfanswm o saith o focsys nythu gyda\u2019r Gwybedog Brith yn eu defnyddio.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Nyth Gwybedog Brith mewn bocs yn Nyffryn Aman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n
\n

Mae bocsys pren yn cynnig ceudod mwy naturiol i adar ond yn anffodus dim ond am ychydig o flynyddoedd maen nhw\u2019n para cyn pydru. Ers 2021, rydyn ni wedi bod yn gosod bocsys prencrid caled yn eu lle, mae’r rhain wedi’u gwneud o gymysgedd o goncrid a naddion pren. Hyd yn hyn mae mwy na 500 o focsys wedi\u2019u gosod allan yn y Dyffryn a wedi cael eu gwirio’n flynyddol ers hynny.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"
Gwybedog Brith benyw ar bocs prencrid<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Ni chafodd unrhyw un o’r bocsys pren eu gwirio yn 2023 ond defnyddiwyd o leiaf 25 o’r bocsys prencrid gan y Gwybedog Brith, canlyniad gwych. Yn ogystal, defnyddiwyd y bocsys gan y Tingoch (Phoenicurus phoenicurus), Telor y Cnau (Sitta europaea), y Titw Mawr (Parus major), y Titw Tomos Las (Cyanistes caeruleus) a\u2019r Dryw (Troglodytes troglodytes).<\/p>\n\n\n\n

Nid dim ond adar ddaethon ni o hyd iddyn nhw yn y bocsys chwaith; gwelwyd Llygod y Coed (Apodemus sylvatica<\/em>), Ystlumod Lleiaf (Pipistrellus sp.<\/em>) a Chacwn Meirch (Vespa crabro<\/em>), ynghyd \u00e2 llawer iawn o bryfed clustiog \u2026<\/p>\n\n\n\n

Bydd INCC yn parhau i fonitro’r bocsys nythu a phoblogaeth y Gwybedog Brith yn ystod y blynyddoedd sydd i ddod. Dim ond oherwydd yr ymrwymiad parhaus gan berchnogion tir lleol a gwirfoddolwyr o’r gymuned mae hyn yn bosibl. Gobeithir y bydd monitro ac ymchwil yn cyfrannu at yr wybodaeth cadwraeth genedlaethol am y rhywogaeth. Mae rhan o’r ymchwil hwn, sy’n dechrau yn 2025, yn cynnwys modrwyo cywion y Gwybedog Brith (o dan drwydded gan Ymddiriedolaeth Adareg Prydain). Bydd hyn yn ein helpu ni i ddysgu i ble mae\u2019r Gwybedog Brith yn mynd pan fydd yn mudo, yn ogystal \u00e2 pha mor ffyddlon ydi\u2019r aderyn yma i\u2019r Dyffryn pan fydd yn dychwelyd.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Monitro bocsys nythu yn Nyffryn Aman<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mae INCC wedi bod yn adeiladu ac yn gosod bocsys nythu yn eu lle ar gyfer y Gwybedog Brith yn Nyffryn Aman mewn nifer o goetiroedd amrywiol. Mae hyn fel rhan o ymrwymiad INCC i gydnabod Dyffryn Aman fel tirwedd o bwysigrwydd i gadwraeth natur. Mae’r Gwybedog Brith (Ficedula hypoleuca) yn aderyn eiconig yng Nghymru […]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":4454,"template":"","meta":[],"categories":[406],"tags":[407,409],"class_list":["post-9377","project","type-project","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-arolwg-bywyd-gwyllt","tag-dyffryn-aman","tag-gwybedog-brith"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/project\/9377","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/project"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/project"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}