{"id":9524,"date":"2024-02-19T11:29:02","date_gmt":"2024-02-19T11:29:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.natureconservation.wales\/?post_type=project&p=9524"},"modified":"2025-11-06T15:02:56","modified_gmt":"2025-11-06T15:02:56","slug":"gwarchodfa-natur-gyntaf-incc","status":"publish","type":"project","link":"https:\/\/www.wild.cymru\/cy\/prosiectau\/gwarchodfa-natur-gyntaf-incc\/","title":{"rendered":"Llwyndewi, gwarchodfa natur gyntaf INCC!"},"content":{"rendered":"\n

\n Yn 2023 dechreuodd INCC reoli ardal fawr o dir sy’n eiddo i Brecon Carreg, y cwmni d\u0175r mwynau. Mae\u2019n safle anhygoel sy\u2019n edrych dros Gastell Carreg Cennen ac mae ganddo botensial enfawr.<\/strong>\n <\/p>\n\n\n\n

Yn gorchuddio 65ha, mae\u2019r tir o amgylch ffatri Brecon Carreg ger Trapp yn gymysgedd gwych o ddolydd, coetir, glaswelltir corsiog, glaswelltir asidig yr ucheldir ac, wrth gwrs, yr Afon Llwchwr. Yn cael ei hadnabod fel Llygad Llwchwr, mae’r afon yn tarddu o ogof\u00e2u o dan y ddaear ac yn llifo drwy’r warchodfa ac yn cwrdd \u00e2’r m\u00f4r ger Llanelli yn y pen draw.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Uchod: yr afon sy’n rhedeg drwy’r warchodfa natur<\/p>\n\n\n\n

Chwith: tu mewn i darddiad yr Afon Llwchwr (llun (c) Mark Burkey)<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Gwaith cychwynnol INCC oedd cerdded y safle (tasg eithaf anodd!) a mapio\u2019r cynefinoedd oedd yn bresennol, gan feddwl sut gellid gwella\u2019r amrywiaeth drwy gyflwyno rheolaeth gydymdeimladol.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Map cynefin o’r safle<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Un o’r dolydd ar y safle<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n
\n

Fe wnaethon ni hefyd ddechrau cynnal rhai arolygon ecolegol sylfaenol, gan ddatgelu\u2019r bywyd gwyllt gwych sydd eisoes yn bresennol, gan gynnwys Dyfrgwn, Moch Daear, y Gog, Cigfrain, a gweision y neidr a mursennod. Bydd yr arolygon hyn yn parhau i gael eu cynnal yn ystod y blynyddoedd nesaf i asesu pa mor dda y mae’r technegau rheoli cynefinoedd yn gweithio. Yn ogystal ag arolygon, rydyn ni hefyd wedi gosod nifer o focsys Pathewod (Muscardinus avellanarius) yn eu lle, yn ogystal \u00e2 bocs Tylluanod Gwynion.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"
Gwirfoddolwyr yn gosod bocsys Pathewod<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Uchod: mae Moch Daear a Dyfrgwn yn bresennol ar y safle<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Gyda help tyfwr coed lleol rydyn ni wedi gosod nifer o focsys ystlumod a bocsys adar yn eu lle. Byddwn yn monitro’r rhain yn ystod y blynyddoedd sydd i ddod. Roedd rhywfaint o’r coetir yn edrych yn ddelfrydol ar gyfer y Gwybedog Brith Ficedula hypoleuca <\/em>ac yn 2025 daeth dau b\u00e2r i fyw yn y bocsys!<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Mae angen rheoli rhywfaint o’r glaswelltir corsiog ar y safle i wella ei botensial ar gyfer bywyd gwyllt. Tan nawr, nid oedd yn cael ei reoli o gwbl felly mae’r glaswellt wedi gordyfu ac yn drwchus. Fe allai fod yn safle pwysig ar gyfer Britheg y Gors a gallai fod yn garreg gamu i gysylltu\u2019r poblogaethau o amgylch Trapp \u00e2\u2019r rhai yn Nyffryn Aman. Rydyn ni wedi bod yn gweithio gyda ffenswyr a phorwyr lleol ac wedi llwyddo i gyflwyno rhai gwartheg gwydn ar y safle yn 2025. Mae gwartheg ymhlith y rheolwyr cynefinoedd gorau\u2019n bod ac fe fyddant yn sicrhau bod y glaswelltir yn cael ei agor, a fydd yn gwella bioamrywiaeth y safle.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Yn 2025 roedden ni\u2019n ddigon ffodus i groesawu myfyrwyr o Goleg Pen-y-bont ar Ogwr i\u2019r warchodfa natur. Fe fuon nhw\u2019n gweithio’n galed i greu pwll newydd sbon, yn ogystal \u00e2 gwneud rhywfaint o waith lladd Rhedyn gan deneuo Rhedyn trwchus mewn ardaloedd lle mae’n dechrau cysgodi cynefinoedd sensitif fel glaswelltir asid.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n